Wszystko, co turniej rozstrzyga sam, od liczby rund po punktację pomocniczą.
Po starcie turniej toczy się sam: liczy obecnych zapisanych, wybiera system kojarzenia, ustala liczbę rund i układa tabelę. Oto zasady, które stosuje, w kolejności, w jakiej je stosuje.
Źródło: FIDE C.04.1 i FMJD Annex 3, dostosowane do gry online.
Tylko jeden format rundowy, kołowy/szwajcarski: kto otwiera turniej, nie wybiera między systemem kołowym a szwajcarskim, tylko wybiera próg liczby zapisanych. Obok turniejów jest arena, a to co innego: zobacz rozdział „Arena”.
O godzinie startu liczy się faktycznie zapisanych. Poniżej progu gra się system kołowy: każdy z każdym, według tabel Bergera. Od progu w górę gra się systemem szwajcarskim: w każdej rundzie kojarzy się graczy o tej samej liczbie punktów i nigdy nie gra się dwa razy z tym samym przeciwnikiem.
Domyślny próg to 7 i można go ustawić między 7 a 20; system kołowy przyjmuje najwyżej 19 zapisanych.
Powód jest prosty: przy otwieraniu turnieju nikt nie wie, ilu przyjdzie, a wybór formatu z góry to wybór w ciemno.
Wygrana 2 punkty, remis 1 punkt, przegrana zero. Przy nieparzystej liczbie zapisanych w każdej rundzie jeden pauzuje, a ile ta pauza jest warta, zależy od formatu: w systemie szwajcarskim daje 2 punkty jak wygrana — 4 w turnieju z rewanżami, gdzie każda runda to dwie partie — natomiast w systemie kołowym nie daje żadnego punktu, bo tam każdy gra z każdym, a pauza to tylko runda, której się nie rozgrywa. W żadnym z tych przypadków nie liczy się jako wygrana partia ani nie wchodzi do kryteriów dodatkowych.
Liczbę ustala start turnieju na podstawie obecnych zapisanych. Przy domyślnym progu, według liczby zapisanych:
Turniej przyjmuje najwyżej 200 zapisanych, więc dziesięć rund to maksimum — jedenaście z dodatkową rundą.
W systemie kołowym rund jest tyle, ile trzeba, żeby każdy zagrał z każdym. Przy trzech lub czterech zapisanych mecz i rewanż rozgrywa się zawsze, niezależnie od wyboru organizatora: każda runda to wtedy dwie partie, bo przy jednej partii z każdym rywalem jedna porażka w pierwszej rundzie już rozstrzygałaby turniej. Przy czterech są to trzy rundy i sześć partii na osobę; przy trzech gra się te same trzy rundy, ale za każdym razem ktoś pauzuje, więc każdy pauzuje raz i gra cztery partie — a runda pauzy nie daje punktów.
W systemie szwajcarskim podwojenie stawki dodaje jedną rundę: każda runda o połowę zmniejsza liczbę graczy, którzy wciąż mogą skończyć z kompletem punktów. To o jedną rundę więcej, niż potrzebowałby turniej pucharowy, bo inaczej dwóch graczy mogłoby skończyć na czele, nigdy ze sobą nie grając.
Dwa przełączniki zmieniają rachunek. «Dodatkowa runda» dokłada jedną do tabeli, gdy stawka to udźwignie, i działa tylko wtedy, gdy start da system szwajcarski: w kołowym wszyscy i tak grają ze wszystkimi, a runda więcej byłaby tylko rewanżem dla wszystkich. «Mecz i rewanż» natomiast nie dokłada rund, tylko je wypełnia: każde skojarzenie rozgrywa się dwa razy pod rząd, z odwróconymi kolorami i na tym samym otwarciu, w obrębie tej samej rundy, która przez to trwa dwa razy dłużej. Działa tak samo w kołowym i w szwajcarskim, a punkty pozostają za partię: wygrana i remis dają 3, dwie wygrane 4.
Otworzyć turniej może każdy, kto ma zarejestrowane konto: nie trzeba pozwolenia i nie ma oficjalnego organizatora. Goście i komputery do turniejów nie wchodzą, ani żeby je otwierać, ani żeby w nich grać.
Trzy żywe rozgrywki na osobę: możesz mieć otwarte do trzech turniejów lub aren jednocześnie; aby otworzyć następną, poczekaj, aż jedna się zakończy, albo ją odwołaj.
Turniej się planuje, nie uruchamia ręcznie: początek ustala się od pięciu minut do czternastu dni naprzód. Kto go otwiera, tylko go organizuje: żeby zagrać, musi na stronie turnieju nacisnąć «Zapisz się» jak wszyscy inni, a dopóki tego nie zrobi, nie liczy się do stawki — minimum 3 oznacza trzy osoby oprócz niego.
Miejsc jest od 3 do 200. Minimum do startu to 3, a otwierający może je podnieść: jeśli o godzinie startu zapisanych jest mniej niż minimum, turniej sam się odwołuje. Dopóki się nie zaczął, otwierający może go odwołać; potem już nie, bo kto gra, ma prawo dokończyć.
Turniej może być prywatny: wchodzi się tylko z hasłem wybranym przez otwierającego albo z linkiem z zaproszeniem.
Zapisać się można do startu pierwszej rundy i do tego momentu można też się wycofać — kto anuluje zapis przed startem, znika z tabeli od razu, bo nic jeszcze nie rozegrał. Od tej chwili drzwi zamykają się w obie strony: kto jest w środku, zostaje w drabince, bo wycofanie się w połowie zostawiałoby przeciwnika bez partii w każdej pozostałej rundzie.
To zależy, gdzie byłeś — trzy przypadki kończą się na trzy różne sposoby.
Jeśli jesteś po prostu offline, partia i tak się otwiera, a twój zegar rusza. Przyjść trzy minuty później znaczy grać z trzema minutami mniej, a nie przegrać partię: dopiero jeśli nie przyjdziesz wcale, przegrywasz na czas. Partia, do której jedno z dwojga nigdy nie usiadło, nie rusza rankingu żadnego z nich.
To samo dotyczy sytuacji, gdy się połączysz, a połączenie zerwie się przed twoim pierwszym ruchem: decyduje twój zegar. Po pierwszym ruchu, jeśli się rozłączysz, masz 30 sekund na powrót, jak w każdej partii.
Jeśli natomiast jesteś już zajęty inną partią — areną, wyzwaniem, innym turniejem — partia tej rundy w ogóle się nie otwiera i dostajesz walkower, a 2 punkty idą do przeciwnika. To nie kara: otwarcie ci drugiej szachownicy uczyniłoby tę, na której już grasz, nieosiągalną.
Jeśli nie zjawicie się oboje, runda kończy się 0-0 i nikt nic nie dostaje. Remis urzędowy nagradzałby nieobecność.
W żadnym z trzech przypadków nie wypada się z turnieju: w kolejnej rundzie kojarzy się jak zwykle.
Ostatnia rzecz dotyczy wszystkich: turniej ma zapowiedziany czas trwania, a jeśli o tej godzinie partie wciąż trwają, dostają dziesięć minut. Po tym czasie turniej się zamyka, a partie jeszcze otwarte są uznawane za remisy.
To zależy, jak turniej został otwarty — możliwości jest dziewięć.
«Wolny ruch» to ta zwykła: gra się od pierwszego posunięcia i nikt niczego nie narzuca.
Dalej są losowania. Trzy z nich kładą jedno, dwa albo trzy losowe dozwolone posunięcia i działają w każdym wariancie. Kolejne cztery losują z oficjalnej tabeli F.I.D. i istnieją tylko we włoskim i angielskim, dwóch wariantach mających tabelę federacyjną: wybiera się tam, jak bardzo niezrównoważone może być wylosowane otwarcie — do 1N/1B, do 2N/2B, do 3N/3B albo wszystkie 174. W systemie szwajcarskim to samo otwarcie nie wypada dwa razy w jednym turnieju.
W rosyjskim i brazylijskim oficjalnym losowaniem jest natomiast tabela losowań IDF, i jest to jedna opcja: tabela nie mówi, jak bardzo niezrównoważone jest otwarcie, więc nie ma progów i losuje się spośród wszystkich — 780 otwarć w rosyjskim, 772 w brazylijskim. Część to sekwencje posunięć, część pozycje, w których po każdej stronie przesunięto już jeden pionek. W zawodach IDF każde otwarcie gra się dwa razy z zamienionymi kolorami, a tutaj turniej z tabelą IDF jest rankingowy tylko jako mecz i rewanż.
No i jest turniej tematyczny: otwierający wybiera JEDNO z oficjalnych otwarć wariantu (jedno ze 174 otwarć F.I.D. albo pozycję z tabeli IDF), a grają je wszyscy, we wszystkich rundach i wszystkich partiach. To jedyny przypadek, w którym otwarcie zna się przed rozpoczęciem, i jedyny, w którym zasada «nigdy dwa razy to samo» nie obowiązuje — byłaby dokładnym przeciwieństwem tego, o co chodzi w turnieju tematycznym.
Przy meczu i rewanżu obie partie rundy gra się na tym samym otwarciu z odwróconymi kolorami: tak niezrównoważone otwarcie przestaje kogokolwiek faworyzować.
Jeśli turniej jest rankingowy, to tak — i nie w osobnej klasyfikacji: partie turniejowe ruszają ten sam ranking co wszystkie inne, ranking danego wariantu i tempa gry. Decyduje o tym otwierający turniej, a domyślnie jest rankingowy.
Turniej lub arena rankingowa mogą mieć minimalny ranking, czyli próg wejścia, stopniami od 1000 do 2000: mierzy się go na twoim rankingu w tym wariancie i tempie, nie na ogólnym. W rozgrywkach towarzyskich progu nie ma, bo ranking się nie rusza i nie ma czego chronić. Górnej granicy nie ma: nikt nie zostaje na zewnątrz dlatego, że jest za silny.
Jest jeszcze coś, co samo z siebie może wyłączyć rankingowość, i jest to otwarcie. Zasada federacyjna mówi, że jedna partia wystarcza, dopóki otwarcie sięga 2N/2B; powyżej przewaga jednego koloru jest za duża, by pojedyncza partia mogła ją zrównoważyć, i potrzebny jest mecz i rewanż. Działa to w obu przypadkach: przy losowaniu liczy się górna granica tabeli, z której się losuje, a w turnieju tematycznym siła wybranego otwarcia, którą tam już się zna. Jeśli zestawienie nie przechodzi, turniej powstaje jako towarzyski zamiast zostać odrzucony — a włączenie meczu i rewanżu przywraca mu rankingowość.
Nie są wreszcie rankingowe partie, do których jedno z dwojga nigdy nie usiadło.
To zależy od formatu.
W systemie szwajcarskim, w tej kolejności:
1. Buchholz Cut 1: suma końcowych punktów wszystkich przeciwników, bez najsłabszego. Nagradza trudniejszą drogę. Pauza się nie liczy, bo nie jest przeciwnikiem.
2. Sonneborn-Berger: punkty pokonanych przeciwników plus połowa punktów tych, z którymi był remis. Nagradza tego, kto pokonał silniejszych.
3. Liczba zwycięstw.
4. Zmiana rankingu w turnieju: ile punktów rankingowych zyskałeś lub straciłeś w partiach tego turnieju. Nagradza tego, kto zagrał lepiej, niż się spodziewano, a nie tego, kto już był silniejszy. Kto i tu jest równy, dzieli miejsce.
W tabeli Buchholz i Sonneborn-Berger są po wygranych, remisach, porażkach i pauzach, w skrócie BH i SB.
W systemie kołowym kryteria są inne, bo każdy gra z każdym i Buchholz nikogo by nie rozróżnił: najpierw liczba zwycięstw, potem bezpośredni pojedynek wyłącznie między graczami z tą samą liczbą punktów, potem Sonneborn-Berger (SB), a na końcu zmiana rankingu w turnieju. Jeśli i wtedy jest remis, wyżej jest ten, kto ma lepszy numer w tabeli, czyli wyższy ranking na początku turnieju: w systemie kołowym nie ma miejsc ex aequo. BH nie jest tam pokazywany, bo gdy każdy gra z każdym, jest tylko odwrotnością punktów. W tabeli «BP» oznacza tego, kto jest wyżej dzięki bezpośrednim pojedynkom.
W arenie nie ma rund, więc Buchholza nie dałoby się policzyć: przy równej liczbie punktów decydują liczba zwycięstw, potem bezpośredni pojedynek między równymi punktami, potem średnia punktów napotkanych przeciwników — średnia, a nie suma, bo w arenie każdy rozgrywa bardzo różną liczbę partii — a na końcu ten, kto zdobył te same punkty w mniejszej liczbie partii. W tabeli te dwie liczby pojawiają się tylko w wierszach z remisem punktowym, gdzie są potrzebne: „BP” to bezpośredni pojedynek, „Przeciwnicy” ich średnia.
Druga rozgrywka, którą można otworzyć, i nie jest to turniej rundowy: nie ma rund ani terminarza, ma czas trwania. Otwiera się, trwa od dziesięciu minut do ośmiu godzin, a dopóki jest otwarta, kojarzy cię na nowo, gdy tylko skończysz, bez czekania, aż inni skończą swoją partię. Wchodzi się i wychodzi, kiedy się chce, także po rozpoczęciu.
Z tą samą osobą jednak się czeka: pięć minut za każdą już wspólnie rozegraną partię. Pierwszy rewanż po pięciu minutach, drugi po dziesięciu, trzeci po piętnastu, i nie ma górnej granicy. Dzięki temu arena nie zamienia się w ten sam pojedynek powtarzany bez końca.
Punktacja: wygrana 2, remis 1, przegrana zero, jak w turnieju.
Jest też boost, zakład o zegar, dzięki któremu wygrana jest warta 3 punkty zamiast 2: wyjaśnia go następny rozdział.
Przy równej liczbie punktów decydują, w tej kolejności: kto wygrał więcej partii; potem bezpośredni pojedynek między tymi, którzy mają też tyle samo zwycięstw; potem siła napotkanych przeciwników, czyli średnia ich punktów — średnia, a nie suma, bo w arenie każdy rozgrywa bardzo różną liczbę partii i suma nagradzałaby tylko tego, kto gra najwięcej; na końcu ten, kto zdobył te same punkty w mniejszej liczbie partii. Partie przerwane się nie liczą, a kto jest równy także na ostatnim kryterium, dzieli miejsce: arena może mieć dwóch zwycięzców.
Boost — gdzie indziej nazywany Berserk — to zakład, który w arenie można zawrzeć w każdej partii: oddaje się część własnego zegara w zamian za jeden punkt więcej, jeśli się wygra. Istnieje tylko w arenie: turnieje rundowe go nie mają.
Ile kosztuje: zabiera ci połowę czasu podstawowego i cały dodatek, na całą partię. W arenie 2+5 zaczynasz z jedną minutą zamiast dwóch i bez pięciu sekund na ruch; w arenie 7+5 z trzema i pół minutami zamiast siedmiu, również bez dodatku. Zegar przeciwnika się nie zmienia.
Co daje: wygrana z boostem jest warta 3 punkty zamiast 2. Remis i porażka liczą się jak zawsze, 1 i zero: jeśli nie wygrasz, oddany czas po prostu przepada.
Kiedy: włącza się go przed własnym pierwszym ruchem i do tego momentu można go też wyłączyć i odzyskać czas. Po twoim pierwszym ruchu wybór jest ostateczny. Obowiązuje tylko w jednej partii: następna — także rewanż w arenie z meczem i rewanżem — zaczyna się bez boosta i decydujesz od nowa.
Widać go: przeciwnik widzi twój skrócony zegar, a w tabeli obok twojej nazwy pojawia się błyskawica, dopóki partia trwa. Przeciwnik też może wziąć boost, przed własnym pierwszym ruchem.
Nie zawsze jest dostępny. Kto otwiera arenę, może go wyłączyć — wtedy przycisk się nie pojawia, każda wygrana jest warta 2, a arena ma oznaczenie „Bez boosta” — i nie ma go w tempach bez czasu podstawowego, jak 0+3, gdzie cały czas jest w dodatku.